In veenweidegebieden, die ongeveer 60% van het Groene Hart beslaan, daalt de bodem met 0,5 tot 1,5 centimeter per jaar, met uitschieters tot drie. Tot nog toe worden elke tien jaar de waterpeilen aangepast aan de bodemdaling. Dit is echter op de lange termijn niet overal houdbaar. De grote variatie in droogleggingseisen tussen en binnen landbouw en natuur, heeft geleid tot een complexe versnippering van waterbeheer, waardoor dit steeds moeilijker en duurder wordt. Ook de waterkwaliteit is onvoldoende, onder meer door de inlaat van gebiedsvreemd water uit de grote rivieren en door vermesting die het gevolg is van agrarisch gebruik.
De ontwikkelingsstrategie is erop gericht tot een nieuw waterbeheer te komen. Het is niet langer mogelijk het waterpeil telkens aan te passen aan de functie. Een omgekeerde benadering dringt zich op. Niet meer ‘peil volgt functie’, maar ‘functie volgt peil’. Met andere woorden: op veel plaatsen zullen natuurbeheerders en agrarische ondernemers tot systeeminnovaties moeten komen om een duurzaam landgebruik te realiseren.
Voor het Groene Hart is de melkveehouderij van groot belang als producent van voedsel en beheerder van landschap en natuur. De weg waarlangs deze zich kan ontwikkelen wordt primair bepaald door de kwaliteit van het ondernemerschap, een ondernemerschap dat open moet staan voor de mogelijkheden die het landschap biedt. Zo zal in de nattere delen het aandeel natuur in de bedrijfsvoering groter zijn dan in de drogere. Dat betekent tevens dat naarmate het natuurbeheer een grotere rol speelt in de bedrijfsvoering, deze in belangrijke mate afhankelijk is van de maatschappelijke vraag naar natuur en waterbeheer. De overheid als ‘marktpartij’ in de vraag naar natuur zal hier dan ook de essentiële condities voor moeten bieden. De provincies hebben hiervoor de eerste verantwoordelijkheid.